FUNDAMENTEEL
De titel van de tentoonstelling benadrukt de vraag naar wat noodzakelijk is voor ons zijn, onze ‘zijnsgronden’. Waar kunnen we niet buiten. Of, waarin bevinden we ons, hoe geven we de aarde vorm zodat ze wereld kan worden.
Het denken van Martin Heidegger (1889-1976) onbetwistbaar een van de meest invloedrijke en tegelijkertijd controversiële denkers van de moderne tijd vormt het uitgangspunt voor de tentoonstelling als geheel. Als handleiding heb ik gebruikgemaakt van het boekje ‘Elementaire deeltjes, Heidegger’ van de filosoof Dirk de Schutter (1954).
Ik ben zeker geen specialist in het denken van Heidegger. Maar wel wil ik graag elementen van zijn denken gebruiken om de tentoonstelling FUNDAMENTEEL in zijn grond in te leiden en zo de groep kunstenaars die ik bijeengebracht heb een huis te bieden waarin iedereen zijn authentieke plaats kan vinden.
DE KUNSTENAARS
Alle kunstenaars zijn me even lief. Een vriend van me zei ooit: ‘Er bestaat geen slechte kunst!’. Voor de tentoonstelling FUNDAMENTEEL heb ik keuzes moeten maken. Zowel in de keuze van de dertig kunstenaars als in de keuze van hun werk. Ik heb me laten leiden door het samenspel tussen de verschillende kunstenaars. Soms heb ik gekozen voor een ouder werk, soms een enkel werk en soms een serie van werken. Enkele kunstenaars hebben specifiek een werk voor de gelegenheid gemaakt of een werk aangepast aan de locatie. Ik ben alle kunstenaars dankbaar voor hun open houding en collegiale samenwerking. Het was plezierig en bezielend om de kunstenaars waar mogelijk in hun atelier te ontmoeten i of anders via digitaal contact. Ik heb genoten van de samenwerking, het samen denken en samen tot een geheel komen.
DE TENTOONSTELLING EN DE CATALOGUS
Elke kamer van de tentoonstellingsruimte De Halle in Geel (BE) heeft een eigen onderwerp, atmosfeer en voornemen mee gekregen. In de kamers en de traphallen is geen informatie aangebracht over de kunstenaars, titels, jaartallen en techniek. De catalogus zal dienstdoen als gids. Hieronder zal ik elke kamer toelichten. Na de algemene beschrijving volgt er beeld en informatie van elke kunstenaar afzonderlijk. Ook zijn er QR-codes gebruikt om een digitale verbinding te kunnen maken met de kunstenaars.
SPRONG (eerste kamer)
Het eerste waar we mee te maken hebben zonder dat we ons daar direct bewust van zijn is de geboorte, de ontvangst, ons geboren zijn in de wereld, we zijn gebaard. We worden in de wereld geworpen die ons gegeven is. Het is een gevoeld arriveren in een onbekend gebied, een onbekend land, een onbekende wereld die gevuld is met aanwezigheid en tegelijkertijd afwezigheid. Een ervaren tekort drijft ons vooruit. Honger, warmte, aandacht, sprakeloosheid doet ons schreeuwen en smeken, huilen en stampen. Om dat wat we missen als een ultiem verlangen en onvervulde leegte naar ons toe te trekken, zoeken we voortdurend verbinding met wat het verlangen zou kunnen bevredigen.
Andreas Keil
VERBORGEN GROND (tweede kamer)
Over alle kunstenaars in de tentoonstelling kan men zeggen dat ze zich zeer bewust zijn van de omgeving. Het is de omgeving (wereld) en de grond (aarde) die onderzocht wordt in haar onuitputtelijke gaven. Het onderscheid tussen aarde en wereld is hierin belangrijk. De kunstenaar betreedt het open veld waarin fenomenen zich haast als vanzelf aandienen om geabsorbeerd en verteerd te worden. De kunstenaar richt zich tot de aarde om een wereld te laten ontstaan waarin het geheim gedragen wordt. Ook richt de kunstenaar zich tot de wereld met de taal van vermoeden en medeplichtigheid. Daar bevinden we ons. In het aangezicht van wat ons gegeven is. Onder de betovering van het onbekende en ongewisse.
Kees Barten
Herna Ardila Delgado
Kathleen Huys
Johan Parmentier
Tiberiy Szilvashi
LICHT VANGEN (derde kamer)
Het licht (Lichtung) openbaart en brengt zichtbaarheid. Als zodanig is het licht verhelderend in zichzelf en biedt uitzicht op wat is. Maar het werpt ook een schaduw. Het laat ons het duister beseffen. Het ondoorzichtige, ondoorgrondelijke en verborgene dat wat ons ontgaat, ons verontrust en angstig maakt. De angst die we ervaren verschuilt zich voor het licht. Het is de openheid die het mogelijk maakt betekenis aan het zijnde te geven.
George Meertens
John Van Oers
WAT HEET DENKEN? (vierde kamer)
Volgens Martin Heidegger is ‘denken’ meer dan alleen wetenschappelijk berekenen, meer dan een functioneel denken zoals we dat herkennen in de techniek, in nuttigheid. ‘Denken is al het bedenkelijke’. Het fundament voor een anders denken is het vragen kunnen stellen op een manier die alle kennis opnieuw bekijkt. De kunsten in het algemeen en het beeld in het bijzonder zijn bij uitstek geschikt om deze openheid en bevraging vorm te laten krijgen. De processen en keuzes in het beeldend vormen laten twijfel en experiment toe. Soms is het goed om ongebaande paden te gaan. Langs de weg stil te zitten en de werkelijkheid op je af te laten komen. Soms is het goed om de werkelijkheid te abstraheren tot enkele poëtische zinnen. Soms is het goed om poëzie toe te laten en woorden te zoeken bij een onbegrepen of ongemakkelijk moment. Woorden die niet het zijnde veroordelen maar dicht bij onszelf blijven om te getuigen van onze eigen onzekerheden, twijfel en wanhoop.
Riki Mijling
Ágota Veres
ZIJN TOT DE DOOD (vijfde kamer)
‘Sein zum Tode’. Onze eindigheid is opgeborgen in de dood. Het besef van de dood stelt het ‘zijn’ ter sprake door de blik naar de dood te keren. De angst, het falen, de haat, de oorlog, het sterven en de slachtoffers krijgen een plaats in de pijn, het lijden, het verdriet en de rouw. Dit besef maakt ons tot mensen. Mensen die geworpen zijn in het leven en het leven in al zijn mogelijkheden beklagen en bezingen. De dood voorop. Het onthullen en verhullen van het geheim spreekt tot ons in de taal van de stilte. De taal van de stilte is niet het zwijgen, maar de woorden die ontspringen uit het geheim. Het geheim dat we ‘leven’ noemen en dat ons bevrucht in haar mysterie.
Fik van Gestel
Maksym Mazur
DE HERINNERING ALS SCHEIKUNDE EN RICHTING (zesde kamer)
Het geheugen is meer dan het herinneren van wat is geweest. Het is ook het herinneren van wat vergeten is en van wat nog komen gaat. In de herinnering beseffen we de tijd en hoe deze ons zijn bepaald. De herinnering is een scheikundig proces. Het woont als een organisch gegeven in ons denken. We staan in de tijd en tasten onze weg af op grond van wat we ons kunnen herinneren maar ook op grond van wat we ons zouden willen herinneren. Het is in de herinnering dat verleden en toekomst samenkomen en ons de weg wijzen. In de herinnering kunnen we onze richting vinden. Laten we het beste ervan hopen als bedreigde diersoorten en laten we ons geen angsten en oordelen aanmeten die sluimeren in de diepte van het collectieve geheugen. Laten we op zoek gaan naar het mysterie van het geheugen als niet weten en tegelijkertijd als verlangen naar geborgenheid en liefdevolle omarming.
David Quinn
Kristel Van Ballaer
Joanna Vestey
Olivia Zséger
KLEUR ALS IN MANTEL (zevende kamer)
Het fenomeen van de kleur vindt haar betekenis in samenwerking met omgeving en omstandigheden. We kunnen de kleuren, de materie en de handelingen lezen als de oorsprong van het kunstwerk. Het is de kleur, samen met de materie en de handelingen die de betekenis van het kunstwerk in de tijd onthullen. De betekenis van het kunstwerk wil zich onttrekken aan het vakmanschap. Het getoonde vakmanschap trekt zich terug in de achtergrond om als directe handeling terug te keren naar de werkelijkheid die ons oog en denken in de greep houdt. Het zijn kleur, materie en handeling die de werkelijkheid onthullen en laten schijnen in het licht van wat we onszelf toedichten. We staan erbij, laten ons omhullen door wat we zien. Omdat we er niet aan kunnen ontsnappen zoeken we naar waarde. Op het moment dat de indrukken op ons afkomen, komen ook de woorden naar ons toe. Goedkeuring of afkeuring zijn de eenvoudigste vertalingen van wat er tot ons komt. Een functionele analyse van wat we zien is een volgende stap. Misschien kunnen we zeggen dat een zorgvuldige benoeming van wat we zien een tip van de sluier tilt over wat het kunstwerk voor ons kan betekenen in poëtische zin. Maar dit vraagt openheid, oefening en reflectie.
Ria Bosman
Iris Bouwmeester
Sara Sizer
VERWIJLEN (achtste kamer)
We wonen in het ‘zijn’. De aarde, de wereld, de fenomenen en de taal vormen de omgeving die ons gegeven is. Daarmee is het verblijven of wonen de meest natuurlijke sfeer. We wonen en leven samen om de tijd die ons ook gegeven is te volbrengen. Ieder met zijn eigen vragen, opdrachten en vermogens. In het verblijf vinden we onze bestemming. De een gemakkelijker dan de ander. Het is de bestemming die als noodzakelijk ervaren wordt om niet in de leegte te verdwijnen. Daarom houden we elkaar vast. We verdelen ons in kampen, groepen, landen en nationaliteiten om te weten waar we behoren. In de grond voelen we ons verloren en zonder weten. Het is allemaal te veel en te lastig, vermoeiend en tegelijkertijd spannend en vol leven, een verleidelijk avontuur. We hebben een veilig verblijf nodig om al onze inspanningen en indrukken te kunnen verteren. Zonder de veiligheid van de beschutting zijn we overgeleverd aan de elementen die ons vaak bedreigen. Elke bedreiging van ons verblijf tast onze zin voor leven aan. Daarmee is het verblijf een van de belangrijkste opdrachten die we tot stand te brengen hebben.
Dirk De Schutter
Michiko Iwata
Éva Krajcovics
Ilse Pierard
Tim Schwartz
Drie kunstenaars hebben de vraag opgenomen om een locatie specifiek werk te maken. Dat betekent dat ze de situatie als uitgangspunt nemen voor een werk.
Heidi Linck
Barbara Szlávik
Kristel Van Ballaer
ONTBERGEN (negende kamer)
In het duister van het niet weten onthullen de ontwakende beelden de onderbewuste drang naar toekomst. Het is de leegte zonder beeld die gevuld wil worden. Het is de angst voor de leegte die het verlangen in de weg staat. Vervuld te worden met diepe verlangens is beangstigend omdat het de grens van het mogelijke raakt. Het buitensluiten ervan staat het aankomende in de weg. Al het denkbare stoot op elkaar.
Heidi Linck
Tíbor Nádor
Barbara Nagy
Olga Theuriet
Cecilia Vissers
FUNDAMENTAL
The title of the exhibition emphasizes the question of what is essential to our being, what are the "grounds of being." What we cannot do without? Or, what are we? How do we shape the earth so that it can become world?
The thinking of Martin Heidegger (1889-1976), undeniably one of the most influential and simultaneously controversial thinkers of modern times, forms the starting point for the exhibition as a whole. As a guide, I have used the booklet "Elementary Particles, Heidegger" by the philosopher Dirk de Schutter (1954).
I am certainly not a specialist in Heidegger's thinking. But I would like to use elements of his thinking to introduce the exhibition FUNDAMENTAL to its foundation, thus offering the group of artists I have assembled a home where everyone can find their authentic place.
THE ARTISTS
All artists are equally dear to me. A friend of mine once said: "There is no such thing as bad art!" For the exhibition FUNDAMENTAL, I had to make choices. Both in selecting the thirty artists and in selecting their work. I was guided by the interplay between the various artists. Sometimes I chose an older work, sometimes a single piece, and sometimes a series of works. A few artists created a work specifically for the occasion or adapted a work to the location. I am grateful to all the artists for their open attitude and collaborative collaboration. It was pleasant and inspiring to meet the artists, whenever possible, in their studios or through digital contact. I enjoyed the collaboration, the shared brainstorming, and the collaborative creation of a whole.
THE EXHIBITION AND THE CATALOG
Each room of the exhibition space De Halle in Geel (BE) has been given its own theme, atmosphere, and purpose. No information about the artists, titles, dates, or techniques is provided in the rooms and stairwells. The catalog will serve as a guide. Below, I will explain each room. After the general description, images and information about each individual artist follow. QR codes have also been used to establish a digital connection with the artists.
LEAP (first room)
The first thing we encounter without being immediately aware of it is birth, reception, our being born into the world, our being given birth. We are thrown into the world that has been given to us. It is a felt arrival in an unknown territory, an unknown land, an unknown world filled with presence and simultaneously absence. A perceived lack drives us forward. Hunger, warmth, attention, speechlessness makes us scream and beg, cry and stamp our feet. To attract what we lack as an ultimate longing and unfulfilled emptiness, we constantly seek connection with what might satisfy that longing.
Andreas Keil
HIDDEN GROUND (second room)
One can say of all the artists in the exhibition that they are very aware of their surroundings. It is the environment (world) and the ground (earth) that are explored in their inexhaustible gifts. The distinction between earth and world is important here. The artist enters the open field where phenomena present themselves almost naturally, to be absorbed and digested. The artist turns to the earth to create a world in which the secret is carried. The artist also turns to the world with the language of suspicion and complicity. That is where we find ourselves. In the face of what has been given to us. Under the spell of the unknown and uncertain.
Kees Barten
Herna Ardila Delgado
Kathleen Huys
Johan Parmentier
Tiberiy Szilvashi
CATCHING LIGHT (third room)
Light (Lichtung) reveals and brings visibility. As such, light is illuminating in itself and offers a view of what is. But it also casts a shadow. It makes us aware of the darkness. The opaque, unfathomable, and hidden that eludes us, disturbs and frightens us. The fear we experience hides from the light. It is openness that makes it possible to give meaning to being.
George Meertens
John Van Oers
WHAT IS CALLED THINKING? (fourth room)
According to Martin Heidegger, "thinking" is more than just scientific calculation, more than functional thinking such as we recognize in technology, in utility. "Thinking is all that is questionable." The foundation for thinking differently is the ability to ask questions in a way that reexamines all knowledge. The arts in general, and the visual arts in particular, are ideally suited to giving shape to this openness and questioning. The processes and choices in visual art allow for doubt and experimentation. Sometimes it's good to take untrodden paths. To sit quietly along the road and let reality come to you. Sometimes it's good to abstract reality into a few poetic sentences. Sometimes it's good to allow poetry to enter and find words for a moment of incomprehension or discomfort. Words that don't condemn being, but remain close to ourselves to bear witness to our own insecurities, doubts, and despair.
Riki Mijling
Ágota Veres
DEATH AND THE GIRL (fifth room)
"Sein zum Tode" (Being to Death). Our finitude is stored in death. The awareness of death brings "being" into question by turning our gaze towards death. Fear, failure, hatred, war, dying, and the victims find a place in the pain, suffering, sorrow, and grief. This awareness makes us human. People who are thrown into life and lament and celebrate life in all its possibilities. Death comes first. The revelation and concealment of the secret speaks to us in the language of silence. The language of silence is not silence, but the words that spring from the secret. The secret we call "life" that impregnates us in its mystery.
Fik van Gestel
Maksym Mazur
MEMORY AS CHEMISTRY AND DIRECTION (sixth room)
Memory is more than remembering what has been. It is also a remembering of what has been forgotten. In memory, we realize time and how it has determined us. Memory as a chemical process. How it resides as an organic entity in our thinking. In memory, we find our direction. We stand in time and feel our way based on what we can remember, but also on what we would like to remember. It is in memory that past and future converge, showing us the way to a remembered future. Let us hope for the best and not adopt fears and judgments that lie dormant in the depths of our collective memory as an endangered species. Let us seek the mystery of memory as not knowing and longing for security and a loving embrace.
David Quinn
Kristel Van Ballaer
Joanna Vestey
Olivia Zséger
COLOR AS IN A COAT (seventh room)
The phenomenon of color finds its meaning in conjunction with its environment and circumstances. We can interpret the colors, the material, and the actions as the origin of the artwork. It is the color, together with the material and the actions, that reveal the meaning of the artwork over time. The meaning of the artwork seeks to escape the craftsmanship. The craftsmanship on display retreats into the background, returning as a direct action to the reality that captivates our eyes and minds. It is color, material, and action that reveal reality and allow it to shine in the light of what we attribute to ourselves. We stand there, allowing ourselves to be enveloped by what we see. Because we cannot escape it, we search for value. The moment the impressions come to us, the words also come to us. Approval or disapproval are the simplest translations of what comes to us. A functional analysis of what we see is the next step. Perhaps we can say that a careful identification of what we see reveals a glimpse of what the artwork can mean to us poetically. But this requires openness, practice, and reflection.
Ria Bosman
Iris Bouwmeester
Sara Sizer
LINGER (eight room)
We dwell in 'being'. The earth, the world, phenomena, and language form the environment we are given. Therefore, dwelling is the most natural sphere. We dwell and live together to fulfill the time we are also given. Each with our own questions, tasks, and abilities. In dwelling, we find our destination. Some find it easier than others. It is the destination that is experienced as necessary to avoid disappearing into emptiness. That is why we cling to each other. We divide ourselves into camps, groups, countries, and nationalities to know where we belong. Deep down, we feel lost and without knowledge. It's all too much and too difficult, tiring yet simultaneously exciting and full of life, a seductive adventure. We need a safe haven to digest all our efforts and impressions. Without the safety of shelter, we are at the mercy of the elements that often threaten us. Every threat to our stay erodes our will to live. This makes our stay one of the most important tasks we have to accomplish.
Dirk De Schutter
Michiko Iwata
Éva Krajcovics
Ilse Pierard
Tim Schwartz
Three artists have taken up the challenge to create a site-specific work. This means they take the situation as the starting point for a piece.
Heidi Linck
Barbara Szlávik
Kristel Van Ballaer
UNCONCEAL (ninth room)
In the darkness of unknowing, the awakening images reveal the subconscious urge for the future. It is the void without an image that demands to be filled. It is the fear of emptiness that blocks desire. To be filled and confronted with the images of deepest desires is frightening because they touch the boundaries of possibility. It is the exclusion that blocks what comes. Here, all conceivable things collide.
Heidi Linck
Tíbor Nádor
Barbara Nagy
Olga Theuriet
Cecilia Vissers
Nieuwe alinea